ट्रम्प प्रशासनले आप्रवासीहरूको अधिकारको सम्मानको बारेमा प्रश्न उठाउने विवादास्पद परिस्थितिहरूमा आप्रवासीहरूलाई हटाउने कार्यलाई तीव्र बनाउन अफ्रिकी देशहरूसँग सम्झौताहरू प्रयोग गरेको यो पछिल्लो उदाहरण हो।

कंगोली आप्रवासन एजेन्सीका एक अधिकारीले आगमनको पुष्टि गरे तर विवरणहरू प्रदान गरेनन्।

निर्वासितहरू सबै ल्याटिन अमेरिकाका हुन् र कंगोली सरकारले उनीहरूलाई छोटो अवधिको लागि देशमा राख्ने योजना बनाएको छ, अमेरिकी वकिल अल्मा डेभिडले भनिन्, जसले निर्वासितहरू मध्ये एकको प्रतिनिधित्व गर्छिन् र किन्शासा आइपुगेदेखि आफ्नो क्लाइन्टसँग कुरा गरिरहेकी छिन्।

सबै निर्वासितहरूलाई अमेरिकी न्यायाधीशहरूबाट कानुनी सुरक्षा प्राप्त भएको विश्वास गरिन्छ जसले उनीहरूलाई आफ्नो देश फर्कनबाट बचाउँछ, डेभिडले भने। निर्वासितहरू किन्शासाको एक होटलमा बसेको विश्वास गरिन्छ।

संयुक्त राष्ट्र संघ सम्बद्ध एजेन्सी, अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन संगठन, “सहयोगी स्वैच्छिक फिर्ता” प्रस्ताव गर्न संलग्न हुनेछ, डेभिडले एपीलाई बताए।

“घर जान नपरोस् भनेर कडा संघर्ष गर्दै अमेरिकामा महिनौंसम्म आप्रवासन हिरासतमा बिताएका उनीहरूलाई ‘स्वैच्छिक’ रूपमा आफ्नो देश फर्कने प्रस्तावमा ध्यान केन्द्रित गर्नु धेरै चिन्ताजनक छ,” उनले भनिन्।

आईओएमले टिप्पणीको लागि एपीको अनुरोधलाई तुरुन्तै जवाफ दिएन।

कंगोको सञ्चार मन्त्रालयले यस महिनाको सुरुमा एक विज्ञप्तिमा भनेको थियो कि यसले ट्रम्प प्रशासनको तेस्रो-देश कार्यक्रम अन्तर्गत नयाँ सम्झौताको भागको रूपमा केही आप्रवासीहरूलाई प्राप्त गर्नेछ।

यसले व्यवस्थालाई “अस्थायी” व्यवस्थाको रूपमा वर्णन गरेको छ जसले कंगोको “मानव मर्यादा र अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धता” प्रतिबिम्बित गर्दछ। यो सरकारलाई शून्य लागतमा आउनेछ र अमेरिकाले आवश्यक रसदहरू कभर गर्नेछ, यसले भन्यो।

विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि निर्वासितहरूको कुनै स्वचालित स्थानान्तरण योजना गरिएको छैन, थप्दै: “प्रत्येक परिस्थिति गणतन्त्रको कानून र राष्ट्रिय सुरक्षा आवश्यकताहरू अनुसार व्यक्तिगत समीक्षाको विषय हुनेछ।”

अमेरिकाले कम्तिमा सात अन्य अफ्रिकी राष्ट्रहरूसँग तेस्रो-देश निर्वासन सम्झौता गरेको छ, जसमध्ये धेरै ट्रम्प प्रशासनको नीतिहरूबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित देशहरू हुन् जसले व्यापार, सहायता र आप्रवासनलाई प्रतिबन्धित गरेको छ।

सिनेट विदेश सम्बन्ध समितिको डेमोक्र्याटिक कर्मचारीले हालै जारी गरेको प्रतिवेदन अनुसार ट्रम्प प्रशासनले लगभग ३०० आप्रवासीहरूलाई आफ्नो देश बाहेक अन्य देशहरूमा निर्वासन गर्न कम्तिमा ४० मिलियन डलर खर्च गरेको छ।

वकिल र कार्यकर्ताहरूले अफ्रिका र अन्यत्रका देशहरूसँगको सम्झौताको प्रकृतिमाथि प्रश्न उठाएका छन्। यस्ता सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर गर्ने धेरै अफ्रिकी राष्ट्रहरूले कुख्यात रूपमा दमनकारी सरकारहरू र कमजोर मानव अधिकार रेकर्ड राखेका छन् – जसमा इस्वाटिनी, दक्षिण सुडान र इक्वेटोरियल गिनी समावेश छन्।

नेपाली राजदूतावास बैँककको पहल, कम्बोडिया सरकारको सहयोग तथा गैरआवासीय नेपाली सङ्घ (एनआरएनए) कम्बोडियाको सहजीकरणमा ती नेपालीहरूलाई चैत ३० र वैशाख १ गते नेपाल फर्काइएको दूतावासले जनाएको छ।

उद्धार गरिएका ती नेपालीलाई अनलाइन स्क्यामिङ केन्द्र तथा क्यासिनोहरूमा गैरकानुनी काममा लगाइएको तथा केहीलाई बिना भिसा वा भिसा अवधि सकिएर बस्न बाध्य बनाइएको पाइएको दूतावासले जनाएको छ। यसैबिच, अलपत्र परेका वा कठिन परिस्थितिमा रहेका अन्य नेपालीहरूको उद्धार तथा स्वदेश फिर्ताका लागि पहल भइरहेको पनि बताइएको छ।

दूतावासका अनुसार कम्बोडियामा केही नेपाली नागरिकलाई अनलाइन ठगीलगायत गैरकानुनी गतिविधिमा संलग्न गराइएको तथा भिसा अवधि सकिएर वा बिना भिसा बसिरहेका व्यक्तिहरू भेटिएको जानकारी प्राप्त भएको छ।

कम्बोडिया सरकारले हालै अनलाइन स्क्यामिङ केन्द्रहरूमा संलग्न गतिविधिलाई लक्षित गर्दै कडा कानुन लागु गरेको छ। उक्त कानुन अनुसार यस्ता केन्द्रहरूमा काम गर्ने व्यक्तिलाई अपराधको प्रकृति अनुसार न्यूनतम दुई वर्षदेखि आजीवन कारावाससम्मको सजाय तथा एक लाख २५ हजारदेखि पाँच लाख अमेरिकी डलरसम्म जरिवाना हुने व्यवस्था रहेको छ।

दूतावासले बिना भिसा वा भिसा अवधि सकिएर बसिरहेका नेपालीलाई यथाशीघ्र स्वदेश फर्कन पुनः आग्रह गरेको छ।

त्यस्तै, स्क्यामिङ केन्द्रहरूमा काम गराइएकाहरूको राहदानी कम्पनीले जफत गर्ने वा हराएको भनी गुनासो आउने गरेको उल्लेख गर्दै यस्तो अवस्थामा नेपाली राजदूतावास बैँककले निःशुल्क एकतर्फी यात्रा अनुमतिपत्र जारी गरी उद्धार गर्ने व्यवस्था रहेको जनाएको छ। विस्तृत जानकारी दूतावासको वेबसाइटमा उपलब्ध रहेको पनि उल्लेख गरिएको छ।

दूतावासका अनुसार पछिल्लो समय कम्बोडियामा नेपालीको आगमन उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। सन् २०२१ मा १०१ जना, २०२२ मा १,९७७ जना, २०२३ मा २,९४० जना, २०२४ मा ६,४०४ जना तथा २०२५ मा ९,६७७ जना नेपालीहरू भ्रमण भिसामा कम्बोडिया गएको तथ्याङ्कले देखाएको छ।

राजदूतावासले नेपाल सरकारले तोकेका मापदण्ड अनुसार श्रम स्वीकृति लिएर मात्र वैदेशिक रोजगारीमा जान तथा छिटो र धेरै आम्दानीको प्रलोभनमा परी भ्रमण भिसामा कम्बोडिया, लाओस, म्यानमार, थाइल्यान्डलगायत देशमा गई गैरकानुनी काममा नलाग्न सबैलाई आग्रह गरेको छ।

कविता कन्सर्टमा कविहरु उत्तम तुम्सा लिम्बू र डिआर फुयलले कविता वाचन गर्नुभएको थियो । यस्तै कविसँगै तेजेन्द्र गन्दर्भले सांगितिक प्रस्तुति राख्नुभएको थियो ।

कवि लिम्बू र फूयालले एक÷एक दर्जन कविता वाचन गर्नुभएका थियो । उहाँहरुले समाजमा घटेका विभिन्न घटना र भोगाईलाई कविताको माध्यमबाट प्रस्तुत गर्नुभएको थियो।

धनकुटाको कुरुलेमा जम्नुभएको कवि लिम्बू लामो समयदेखि राजधानी बसेर साहित्य विभिन्न साहित्यिक विधामा कलम चलाउँदै आउनुभएको छ । उहाँका कविताले सङ्गीत र साहित्यको सङ्गमलाई केवल मनोरञ्जन मात्रै थपेन, भावनात्मक सम्बन्धलाई पनि मजबुत बनाएको थियो । कविले प्रेम, पीडा, समाज र जीवनका विविध पाटाहरू कवितामार्फत प्रस्तुत गरेका थिए ।

यस्तै भोजपुरमा जन्मनुभएका गन्दर्भले आधा दर्जन भन्दाबढी गित प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । उहाँले सारङ्गिको धुनसँगै विभिन्न परिधि र भोगाईका घटनालाई जोडेर गीत प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । गन्दर्भका गित र कविता वाचनसँगै मञ्चको तल्लो भागमा रहेका दर्शक निकै भावुक समेत देखिन्थे ।

कन्सर्टले साहित्य र संगीतलाई एउटै धागोमा गाँस्दै धनकुटामा फरक स्वाद प्रस्तुत समेत प्रस्तुुत गरेको थियो । धनकुटामा साहित्यलाई फर ढंगले अगाडी बढाएर लुकेर रहेका प्रतिभा बाहिर ल्याउन कार्यक्रमको अयोजना गरिएको रेडियो धनकुटा एफ.एम.का अध्यक्ष समेत रहेका कार्यक्रम सञ्चालक गोपाल बराइलीे बताउनुभयो ।

रेडियो धनकुटा एफ.एम. १०६.२ मेगाहर्जको आयोजनामा सम्पन्न चियासँग कन्सर्टमा चियाँसँग कविताको ५५ औँ श्रृंखलामा आयोजना गरिएको हो।

धनकुटामा हरेक हप्ता चियाँसँग कविता नामक साहित्य कार्यक्रम हुँदै आएको छ । त्यसो त कार्यक्रममा आफ्ना रचना सुनाउन र अरूका सिर्जना सुन्न उत्तिकै उत्साहित भएर सहभागि हुने गरेका छन् ।

२०८१ माघ महिनामा केही साहित्यप्रेमीहरूको भेटघाटबाट जन्मिएको यो अवधारणा २०८१ फागुन २ गतेदेखि नियमित रूपमा हरेक शुक्रबार सञ्चालन हुँदै आएको छ ।

सहभागीहरूलाई कविता, गजल, मुक्तक वा गीत प्रस्तुत गर्ने अवसर दिइन्छ । चियासँग कविता कन्सर्ट कार्यक्रममा बोल्दै कोशी प्रदेशका आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री इन्द्रमणि पराजुलीले साहित्यले समाज रुपान्तरण गर्ने बताउँदै चियासँग कविता कार्यक्रमले धनकुटासहित देशमा सन्देश प्रवाह गरेको बताउनुभयो ।

उहाँले साहित्यमार्फत् धनकुटा परिवर्तन सकिने बताउँदै सकेको सबै सहयोग गर्ने प्रतिवद्धता समेत जनाउनुभयो । मन्त्री पराजुलीले चियासँग कविता अक्षयकोष नगद रु १० हजार रुपियाँ आर्थिक सहयोग गर्ने समेत प्रतिवद्धता जनाउनुभएको थियो ।

इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले X मा पोस्ट गरे कि विश्वको लगभग २०% तेल ढुवानी हुने महत्वपूर्ण जलमार्ग अब व्यावसायिक जहाजहरूका लागि पूर्ण रूपमा खुला छ, किनकि इजरायल र लेबनानमा इरान समर्थित हिज्बुल्लाह लडाकू समूह बीच १० दिनको युद्धविराम भएको देखिन्छ।

ट्रम्पले सुरुमा सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्दै उत्सव मनाएका थिए कि इरानले जलडमरूम “पूर्ण रूपमा खुला छ र पूर्ण मार्गको लागि तयार छ” घोषणा गरेको छ। तर केही मिनेट पछि, उनले अर्को पोस्ट जारी गर्दै भने कि अमेरिकी नौसेनाको नाकाबन्दी “जबसम्म इरानसँगको हाम्रो कारोबार १००% पूरा हुँदैन” तबसम्म जारी रहनेछ।

राष्ट्रपतिले यो पनि भने कि इरानले अमेरिकाको सहयोगमा जलडमरूमबाट सबै खानीहरू हटाउन काम गरिरहेको छ।

लेबनानमा भएको लडाईंका कारण इरानले जलडमरूमबाट आवागमन प्रतिबन्ध लगाएपछि ट्रम्पले यस हप्ताको सुरुमा नाकाबन्दी लगाएका थिए। इरानले यो अमेरिका, इजरायल र इरानबीच भएको पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भएको युद्धविरामको उल्लंघन भएको दाबी गरेको थियो।

त्यतिबेला ट्रम्पले नाकाबन्दीले इरानलाई जलडमरूम पुनः खोल्न दबाब दिने आशामा “सबै वा केही होइन” नीति लागू गर्ने बताएका थिए।

इरानको घोषणाको बाबजुद नाकाबन्दी जारी राख्ने राष्ट्रपतिको निर्णय तेहरानमाथि दबाब कायम राख्ने उद्देश्यले गरिएको देखिन्थ्यो किनकि गत हप्ता भएको दुई हप्ताको युद्धविरामको भाग्य अनिश्चित रहेको छ। अमेरिका र इरानबीच गत सप्ताहन्तमा भएको प्रत्यक्ष वार्ता निष्कर्षहीन रह्यो, किनकि दुई राष्ट्रहरू इरानको आणविक कार्यक्रम र अन्य टाँसिने बुँदाहरूमा फरक थिए।

लेबनानमा युद्धविरामले अमेरिका-इरान शान्ति प्रयासहरूलाई मद्दत गर्न सक्छ

तेलको मूल्य सम्झौताको आशामा घट्यो। अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीका प्रमुखले चेतावनी दिएका थिए कि जलडमरूम पुनः खोलिएन भने ऊर्जा झट्का अझ खराब हुन सक्छ। युद्ध सुरु भएको केही समयपछि इरानले महत्वपूर्ण जलमार्ग बन्द गर्यो।

लेबनानमा भएको युद्धविरामले इजरायल र हिजबुल्लाह बीचको लडाईमा विराम प्रदान गर्‍यो र हप्तौंको विनाशकारी युद्ध अन्त्य गर्न इरान र संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायल बीचको सम्झौतामा एउटा प्रमुख अवरोध हटाउन सक्छ। तर यो स्पष्ट थिएन कि लडाकू समूहले वार्तामा भूमिका खेलेको नभएको सम्झौतालाई मान्यता दिनेछ कि दिनेछैन र जसले इजरायली सेनालाई दक्षिणी लेबनानको एक भागमा कब्जा गर्न छोड्नेछ।

ट्रम्पले अर्को पोस्टमा भने कि इजरायललाई लेबनानमा थप आक्रमण गर्न अमेरिकाले “निषेध” गरेको छ र इजरायल-हिजबुल्लाह युद्धमा “पर्याप्त भयो”। ह्वाइट हाउसले यो प्रतिबन्धले आक्रामक र रक्षात्मक दुवै हमलाहरू फैलाउँछ कि गर्दैन भन्ने प्रश्नको तुरुन्तै जवाफ दिएन।

बेरुतमा उत्सवहरू

यसैबीच, बेरुतमा, लेबनानी राजधानीभरि गोलीबारीका आवाजहरू सुनिए जब बासिन्दाहरूले युद्धविरामको सुरुवात मनाउन मध्यरात पछि हावामा गोलीबारी गरे। युद्धविराम कायम रहनेछ कि छैन भनेर स्पष्ट नभएसम्म आफ्नो घर फर्कने प्रयास नगर्न अधिकारीहरूले चेतावनीको बाबजुद विस्थापित परिवारहरू दक्षिणी लेबनान र बेरुतको दक्षिणी उपनगरहरूतिर सर्न थाले।

दक्षिणी लेबनानमा रहेका संयुक्त राष्ट्र शान्ति सेनाका प्रवक्ताले शुक्रबार भने कि उनीहरूले मध्यरातदेखि कुनै हवाई आक्रमण देखेका छैनन्, तर इजरायली सेनाले दक्षिणी लेबनानमा हवाई क्षेत्र उल्लङ्घन र तोपखानाको गोलाबारी गरेको आरोप लगाए। इजरायली सेनाले तुरुन्तै टिप्पणी गरेन। विदेश विभागद्वारा साझा गरिएको सम्झौता अनुसार, इजरायलले आसन्न आक्रमणहरू विरुद्ध आत्मरक्षामा कार्य गर्न सक्छ तर दक्षिणी लेबनान विरुद्ध आक्रामक कारबाही गर्न सक्दैन।

ट्रम्पले सम्झौतालाई “लेबनानको लागि ऐतिहासिक दिन” को रूपमा घोषणा गरे, किनकि उनले इरानसँगको युद्ध चाँडै समाप्त हुने विश्वास व्यक्त गरे।

“म भन्छु इरानमा युद्ध द्रुत गतिमा अघि बढिरहेको छ,” ट्रम्पले लास भेगासमा भाषणमा भने। “यो चाँडै समाप्त हुनुपर्छ।”

हिजबुल्लाहसँग इजरायलको युद्धको अन्त्य इरानी वार्ताकारहरूको प्रमुख माग थियो, जसले पहिले इजरायललाई लेबनानमा आक्रमण गरेर हालको युद्धविराम सम्झौता तोडेको आरोप लगाएका थिए। इजरायलले त्यो सम्झौताले लेबनानलाई समेटेको छैन भन्यो।

युद्धविरामको विस्तारको लागि दबाब दिने अन्तर्राष्ट्रिय प्रयासहरूको एक भागको रूपमा पाकिस्तानका सेना प्रमुखले बिहीबार इरानको संसदका सभामुखसँग भेट गरे।

लडाईंमा इरानमा कम्तिमा ३,०००, लेबनानमा २,१०० भन्दा बढी, इजरायलमा २३ र खाडी अरब राज्यहरूमा एक दर्जनभन्दा बढीको मृत्यु भएको छ। तेह्र अमेरिकी सेवा सदस्यहरू पनि मारिएका छन्।

इजरायलले लेबनानमा सेना राख्ने बताएको छ

इजरायलका कट्टरपन्थी रक्षामन्त्री इजरायल काट्जले शुक्रबार चेतावनी दिएका छन् कि दक्षिणी लेबनानमा हिजबुल्लाहलाई पूर्ण रूपमा निशस्त्रीकरण गर्ने प्रयास “अझै पूरा नभएको” भए पनि इजरायलले युद्धविरामको पालना गर्ने योजना बनाएको छ। काट्जले भने कि इजरायलले हाल तैनाथ सबै स्थानहरूमा कब्जा जारी राख्नेछ, जसमा इजरायलसँगको सीमाबाट दक्षिणी लेबनानसम्म १० किलोमिटर (६ माइल) फैलिएको बफर जोन पनि समावेश छ। उनले भने कि यस क्षेत्रका धेरै घरहरू ध्वस्त हुनेछन् र लेबनानी बासिन्दाहरू यस क्षेत्रमा फर्कने छैनन्।

यसअघि, इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले लेबनानसँग शान्ति प्रयासलाई “अगाडि बढाउन” युद्धविराममा सहमत भएको बताएका थिए, तर इजरायली सेनाहरू पछि हट्ने छैनन् पनि भनेका थिए।

इजरायली सेनाहरूले सीमा क्षेत्रमा हिजबुल्लाहसँग भयानक लडाईंमा संलग्न भएका छन् किनकि उनीहरूले दक्षिणी लेबनानमा अधिकारीहरूले “सुरक्षा क्षेत्र” भनेर चिनिने कुरा सिर्जना गर्न धकेलेका छन्।

“हामी त्यहीँ छौं, र हामी छोड्ने छैनौं,” उनले भने।

हिज्बुल्लाहले लेबनानी जनतालाई आफ्नो भूमिमा इजरायली कब्जाको “प्रतिरोध गर्ने अधिकार” रहेको बताएको छ र उनीहरूको कार्यहरू “विकास कसरी हुन्छ भन्ने आधारमा निर्धारण गरिनेछ” भनी बताएको छ।

अमेरिकी विदेश विभागले सम्झौता अनुसार, इजरायलले “कुनै पनि समयमा, योजनाबद्ध, आसन्न वा जारी आक्रमणहरू विरुद्ध” आफ्नो रक्षा गर्ने अधिकार सुरक्षित राखेको बताएको छ। तर अन्यथा, इजरायलले “नागरिक, सैन्य र अन्य राज्य लक्ष्यहरू सहित लेबनानी लक्ष्यहरू विरुद्ध कुनै पनि आक्रामक सैन्य कारबाही गर्ने छैन।”

ट्रम्पले सम्झौतालाई इजरायल र लेबनान बीचको युद्धविरामको रूपमा घोषणा गरे, तर हिज्बुल्लाहका एक अधिकारीले युद्धविराम अमेरिका र इरान बीचको वार्ताको परिणाम भएको बताए। अधिकारीले नाम न छाप्ने सर्तमा बोले किनभने उनी सार्वजनिक रूपमा बोल्न अधिकृत थिएनन्।

इजरायल र हिज्बुल्लाहले धेरै युद्धहरू लडेका छन् र गाजा युद्ध सुरु भएको भोलिपल्टदेखि नै बारम्बार लडिरहेका छन्। इजरायल र लेबनानले नोभेम्बर २०२४ मा त्यो युद्ध अन्त्य गर्ने सम्झौतामा पुगेका थिए, तर इजरायलले इरान समर्थित लडाकू समूहलाई पुन: संगठित हुनबाट रोक्नको लागि लगभग दैनिक आक्रमणहरू जारी राखेको छ। इरान विरुद्धको युद्धको प्रतिक्रियामा हिजबुल्लाहले इजरायलमा फेरि मिसाइल प्रहार गर्न थालेपछि त्यो अर्को आक्रमणमा परिणत भयो।

लेबनानमा युद्धविरामको लागि कूटनीतिको उथलपुथल भयो

वाशिंगटनमा इजरायल र लेबनानका राजदूतहरू बीचको बैठक र ट्रम्प र विदेश सचिव मार्को रुबियोको पछिल्ला फोन कलहरूको लहर पछि यो सम्झौता भएको हो, ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीका अनुसार।

दशकौंपछि दुई देशहरू बीचको यो पहिलो प्रत्यक्ष कूटनीतिक वार्ता थियो। हिज्बुल्लाहले लेबनान र इजरायल बीचको प्रत्यक्ष वार्ताको विरोध गरेको थियो।

ट्रम्पले बुधबार साँझ नेतान्याहूसँग कुरा गरे, जसले केही सर्तहरूसँग युद्धविराममा सहमति जनाए, अधिकारीका अनुसार, जसलाई सार्वजनिक रूपमा टिप्पणी गर्न अधिकार दिइएको थिएन र नाम न छाप्ने सर्तमा बोलाइएको थियो।

त्यसपछि रुबियोले लेबनानका राष्ट्रपति जोसेफ आउनलाई फोन गरे, जो सहमत भए। त्यसपछि ट्रम्पले आउनसँग कुरा गरे, र फेरि नेतान्याहूसँग पनि।

विदेश विभागले युद्धविरामको लागि समझदारी पत्र तयार गर्न दुवै सरकारहरूसँग काम गर्यो।

पाकिस्तानी सेना प्रमुखले इरानी संसदका सभामुखसँग भेट गरे

इजरायल, अमेरिका र इरानबीचको लगभग सात हप्तादेखि जारी युद्धविरामलाई रोकेको युद्धविरामको अवधि बढाउन दबाब दिने प्रयासको एक भागको रूपमा पाकिस्तानी सेना प्रमुखले बिहीबार इरानको संसदका सभामुखसँग भेट गरे।

इरानी बन्दरगाहहरूमा अमेरिकी नाकाबन्दी र इरानी धम्कीहरूले युद्धविरामलाई तनावपूर्ण बनाए पनि, क्षेत्रीय अधिकारीहरूले प्रगतिको रिपोर्ट गर्दै एपीलाई बताए कि संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच थप कूटनीतिलाई अनुमति दिन यसलाई विस्तार गर्ने “सैद्धान्तिक सम्झौता” भएको छ। संवेदनशील वार्ताबारे छलफल गर्न उनीहरूले नाम न छाप्ने सर्तमा बोले।

मध्यस्थता प्रयासमा संलग्न एक क्षेत्रीय अधिकारीका अनुसार मध्यस्थकर्ताहरूले तीन मुख्य बुँदाहरूमा सम्झौताको लागि जोड दिइरहेका छन्: इरानको आणविक कार्यक्रम, हर्मुजको जलडमरू र युद्धकालीन क्षतिको क्षतिपूर्ति।

ट्रम्पले युद्धविराम लम्ब्याउन सकिने सुझाव दिए।

“यदि हामी सम्झौताको नजिक छौं भने, के म लम्ब्याउने?” ट्रम्पले पत्रकारहरूसँगको कुराकानीमा भने। “हो, म त्यो गर्नेछु।”

___
लिडम्यानले इजरायलको तेल अभिभबाट रिपोर्ट गरे। यस प्रतिवेदनमा वाशिंगटनमा एसोसिएटेड प्रेस लेखक म्याथ्यू ली र बेन फिनले, कायरोमा सामी म्याग्डी, इस्लामाबादमा मुनिर अहमद र ग्रीसको एथेन्समा एलेना बेकाटोरोसले योगदान पुर्‍याएका छन्।

मन्त्रालयले आज एक विज्ञप्ति जारी गर्दै यस मन्त्रालयमा केही अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत चिकित्सक / स्वास्थ्यकर्मी/नर्सिङ स्टाफलगायत कर्मचारीहरूका साथै अन्य प्रतिष्ठानमा कार्यरत व्यक्तिलाई नियमानुसार श्रम सम्झौता नगरी काममा लगाइएको, प्रचलित कानुनले तोकेकोभन्दा बढी समय काममा लगाइएको भन्ने उजुरी तथा गुनासाहरू प्राप्त भएको विषयमा मन्त्रालयको गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको प्रष्ट पारेको छ ।

‘श्रम ऐन, २०७४ को दफा २ (ढ)मा ‘रोजगार सम्झौता’ भन्नाले रोजगारीको सेवा, शर्त र सुविधाका सम्बन्धमा रोजगारदाता र श्रमिकबीच भएको सम्झौता सम्झनुपर्छ’ र सो शब्दले ‘रोजगारदाताले श्रमिकलाई दिएको नियुक्ति पत्र समेतलाई जनाउँछ’ भन्ने व्यवस्था छ ।

विज्ञप्तिमा कानुनबमोजिम प्रतिदिन आठ घण्टा र हप्तामा ४८ घण्टाभन्दा बढी समय काममा लगाउन नपाइने, बढी समय काम गर्न बाध्य पार्न नहुने र बढी समय काममा लगाउन परेमा प्रतिदिन चार घण्टा र एक हप्तामा २४ घण्टाभन्दा बढी नहुने गरी लगाउन सकिने भन्ने स्पष्ट कानुनी व्यवस्था रहेको छ ।

मन्त्रालयले प्रचलित कानुनको पूर्णपालना गर्न मन्त्रालयले ध्यानाकर्षण गराएको छ । साथै, यस विपरीत कार्य गरेको पाइएमा श्रम ऐन, २०७४ बमोजिम कारबाही हुने मन्त्रालयले जनाएको छ ।

वीरगञ्जस्थित नारायणी क्रिकेट मैदानमा आज सम्पन्न फाइनल खेलमा सुदूरपश्चिम प्रदेशलाई पाँच विकेटले हराउँदै आर्मीले उपाधि चुमेको हो । आर्मी क्लबले दोस्रोपटक प्रधानमन्त्री कपको उपाधि जितेको हो ।

हालसम्म विभागीय टोलीबाहेक अन्यले प्रधानमन्त्री कपको उपाधि जित्न सकेका छैनन् । दुई पटक नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को फाइनलमा पराजित भएको सुदूरपश्चिम यसपटक पनि स्तब्ध बन्यो ।

नारायणी क्रिकेट मैदानमा टस जिती पहिले ब्याटिङको निर्णय लिएको सुदूरपश्चिम प्रदेशले ३९.४ ओभरमै अलआउट हुनुअघि एक सय ६१ रन मात्र बनाउन सकेको थियो ।

सामान्य विजय लक्ष्य पछ्याउँदै जवाफी ब्याटिङमा ओर्लिएको आर्मी क्लबले भने ३४.२ ओभरमा पाँच विकेट गुमाएर जित हासिल गर्‍यो ।

आर्मी क्लबको जितमा इमरान शेखले अविजित ४६ र बसिर अहमदले ४५ रनको योगदान गरे । पाँचौँ नम्बरमा क्रिज समाल्न आएका इमरान शेखले ८२ बलमा दुई छक्का र दुई चौका हिर्काए ।

छैटौँ नम्बरका ब्याट्सम्यान बसिर अहमदले ५६ बलमा चार चौका प्रहार गरे । आर्मीका लागि ओपनर तृतराज दासले पनि ३२ बलमा एक छक्का र पाँच चौकाको मद्दतले ३१ रन बनाए ।

कप्तान विनोद भण्डारी दुई र भीम सार्की चार रनमै पेभेलियन फर्किए । तेस्रो नम्बरमा क्रिज समाल्न आएका कुशल मल्लले टोलीको खातामा १७ रन थपे । अर्जुन साउद सात रनमा अविजित रहे ।

आर्मी क्लबले केवल ५६ रनको कुल स्कोरमा चौथो विकेट गुमाएको थियो । त्यसपछि इमरान शेख र बसिर अहमदले टोलीका लागि ९६ रनको उत्कृष्ट साझेदारी गरे ।

सुदूरपश्चिम प्रदेशका बलर हेमन्त धामीले दुई विकेट लिए । शेर मल्ल, अशोक धामी र विकास आग्रीले पनि एक÷एक विकेट हात पारे ।

त्यसअघि, सुदूरपश्चिम प्रदेशका कुनै पनि ब्याट्सम्यान लामो समय क्रिजमा टिक्न सकेका थिएनन् । माथिल्ला पाँच ब्याट्सम्यानले त दोहोरो अङ्कमा समेत रन बनाउन सकेनन् ।

ओपनर अभिषेक पाल नौ, खड्क बोहरा एक, नरेन भट्ट एक, विकेटकिपर ब्याट्सम्यान राजु रिजाल सात र दीपक बोहरा पनि सात रन बनाउँदै पेभेलियन फर्किए ।

छैटौँ नम्बरमा क्रिज समाल्न आएका किरण ठगुन्नाले जिम्मेवारीपूर्वक ब्याटिङ गर्दै ४२ बलमा पाँच चौकाको मद्दतले ३५ रन बनाए ।

सातौँ नम्बरका ब्याट्सम्यान नारायण जोशीले ३४ बलमा तीन छक्का र एक चौकाको मद्दतले २९ रन जोडे । अशोक धामीले पनि टोलीको खातामा ४३ रन थपे ।

आठौँ नम्बरका ब्याट्सम्यान अशोकले ४६ बलमा एक छक्का र पाँच चौका प्रहार गरे । कप्तान शेर मल्ल भने एक रनमै आउट भए । हेमन्त धामीले १६ रन जोडे ।

जारी प्रतियोगिताको एकमात्र अपराजित टोली आर्मीका बलर आकाश चन्द र साहब आलमले तीन/तीन विकेट लिए । बसिर अहमदले दुई र कुशल मल्लले पनि एक विकेट हात पारे ।

कसिलो बलिङ र सन्तुलित ब्याटिङको मद्दतले आर्मीले ९३ बल बाँकी छँदै सहज जित दर्ता गर्दै यस सिजनको प्रधानमन्त्री कप आफ्नो नाममा गर्न सफल भयो ।

समितिहरूको आज बसेको छुट्टाछुट्टै बैठकले प्रतिनिधिसभाको दश वटा विषयगत समिति र दुई वटा संयुक्त दुई गरी १२ वटा समितिका सभापति निर्वाचित गरेको हो ।

समितिहरूको आज भएको निर्वाचन अन्तर्गत राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिको सभापतिमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद हरि ढकाल निर्विरोध निर्वाचित हुनुभयो ।

कानुन न्याय तथा मानवअधिकार समितिको सभापतिमा रास्वपाका सांसद समीक्षा बाँस्कोटा सर्वसम्मत निर्वाचित हुनुभयो ।

यस्तै कृषि, सहकारी तथा प्राकृतिक स्रोत समितिको सभापतिमा रास्वपाका अशोककुमार चौधरी, पूर्वाधार विकास समिति सभापतिमा रास्वपाका सांसद आशिष गजुरेल र महिला तथा सामाजिक मामिला समितिको सभापतिमा रास्वपा कै सांसद आकृति अवस्थी निर्विरोध निर्वाचित हुनुभयो ।

उद्योग वाणिज्य र श्रम तथा उपभोक्ता हित समितिको सभापतिमा रास्वपाका सांसद रहबर अन्सारी निर्विरोध निर्वाचित हुनुभयो भने अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र पर्यटन समितिको सभापतिमा रास्वपाका सांसद सुम्नीमा उदास र अर्थ समितिको सभापतिमा रास्वपाकै सांसद कृष्णहरि बुढाथोकी निर्विरोध निर्वाचित हुनुभयो ।

यस्तै सार्वजनिक लेखा समिति सभापतिमा प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसका भरत खड्का सर्वसम्मत रुपमा निर्वाचित हुनुभयो । रास्वपाले सार्वजनिक लेखा समितिको सभापतिमा नेपाली काँग्रेसलाई समर्थन गर्ने निर्णय गरेपछि समितिको सभापतिमा खड्काको एकल उम्मेदवारी परेको थियो ।

यस्तै संयुक्त समिति संसदीय सुनुवाइ समितिको सभापतिमा रास्वपाका सांसद बोधनारायण श्रेष्ठ निर्विरोध निर्वाचित हुनुभयो ।

बाँकी दुई वटा समितिहरू मध्ये प्रतिनिधिसभा अन्तर्गतको शिक्षा, स्वास्थ्य तथा सूचना प्रविधि समितिको सभापति र संयुक्त समिति राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्वको कार्यान्वयन अनुगमन तथा मूल्याङ्कन समितिको सभापतिमा दुई÷दुई जनाको उम्मेदवारी परेको थियो ।

प्रतिनिधिसभा अन्तर्गतको शिक्षा, स्वास्थ्य तथा सूचना प्रविधि समितिको सभापतिमा रास्वपाका सांसद डा. ओजस्वी शेरचन र नेकपा एमालेका सांसद गुरुप्रसाद बरालको उम्मेदवारी परेको थियो । जसमा रास्वपाका सांसद डा. शेरचन बहुमतले निर्वाचित हुनुभयो ।

राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्वको कार्यान्वयन अनुगमन तथा मूल्याङ्कन सभापतिमा रास्वपाका सांसद गणेश कार्की र नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका सांसद मदनकुमारी शाह (गरिमा) को उम्मेदवारी परेकोमा सांसद कार्की निर्वाचित हुनुभयो ।

संघीय संसद्का १२ वटा समितिका सभापतिका लागि हिजो मनोनयन दर्ता भएको थियो ।

यसैबीच, संसदीय समितिका नवनिर्वाचित सभापतिहरूले आजै पद तथा गोपनीयताको सपथ लिनुभएको छ ।

सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले नवनिर्वाचित सभापतिहरूलाई पद तथा गोपनीयताको सपथ गराउनुभएको हो ।

नवनिर्वाचित सभापतिहरूले सपथ ग्रहणपछि आजै आ–आफ्नो समितिमा पदभार समेत ग्रहण गर्नुभएको छ ।

काँग्रेस संसदीय दलको आज बसेको बैठकमा दलको नेता चयनका लागि छलफल भएको र सहमतिको प्रयासका लागि थप समय लिइएको निर्वाचन समितिका संयोजक एवं कांग्रेसका सहमहामन्त्री प्रकाश रसाइली ‘स्नेही’ ले जानकारी दिनुभयो ।

आजको बैठकमा सर्वसम्मत रुपमा संसदीय दलको नेता चयन गर्ने प्रयास भएको  र पार्टी नेतृत्वसँग समेत छलफल गरी अर्को बैठकमा निर्णय गर्ने सहमहामन्त्री रसाइलीले बताउनुभयो ।

नेपाली काँग्रेस बाहेक संसदमा प्रतिनिधित्व गर्ने अन्य राजनीतिक दलहरूले यस अघि नै संसदीय दलको नेता चयन गरिसकेका छन् । प्रतिनिधिसभामा नेपाली कांग्रेसका ३८ जना सांसद छन् ।

आजको बैठकमा २६ जनाले बोलेको र सहमतिबाटै नेतृत्व चयन हुनुपर्नेमा जोड दिएको बैठकपछि नेपाली काँग्रेसका सांसद अर्जुननरसिंह केसीले बताउनुभयो ।

यस्तै, युरोपियन युरो एकको खरिददर १७५ रुपैयाँ ४० पैसा र बिक्रीदर १७६ रुपैयाँ ११ पैसा, युके पाउण्ड स्ट्रलिङ एकको खरिददर २०१ रुपैयाँ ६० पैसा र बिक्रीदर २०२ रुपैयाँ ४१ पैसा, स्वीस फ्रयाङ्क एकको खरिददर १८९ रुपैयाँ ९४ पैसा र बिक्रीदर १९० रुपैयाँ ७१ पैसा कायम गरिएको छ ।

अष्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर १०६ रुपैयाँ ७३ पैसा र बिक्रीदर १०७ रुपैयाँ १६ पैसा, क्यानेडियन डलर एकको खरिददर १०८ रुपैयाँ ३८ पैसा र बिक्रीदर १०८ रुपैयाँ ८२ पैसा, सिङ्गापुर डलर एकको खरिददर ११७ रुपैयाँ ०२ पैसा र बिक्रीदर ११७ रुपैयाँ ५० पैसा तोकिएको छ ।

जापानी येन १० को खरिददर नौ रुपैयाँ ३६ पैसा र बिक्रीदर नौ रुपैयाँ ४० पैसा, चिनियाँ युआन एकको खरिददर २१ रुपैयाँ ८२ पैसा र बिक्रीदर २१ रुपैयाँ ९१ पैसा, साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिददर ३९ रुपैयाँ ६७ पैसा र बिक्रीदर ३९ रुपैयाँ ८३ पैसा, कतारी रियाल एकको खरिददर ४० रुपैयाँ ८२ पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ९८ पैसा कायम भएको छ ।

केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाइ भाट एकको खरिददर चार रुपैयाँ ६६ पैसा र बिक्रीदर चार रुपैयाँ ६८ पैसा, युएई दिराम एकको खरिददर ४० रुपैयाँ ५२ पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ६८ पैसा, मलेसियन रिङ्गेट एकको खरिददर ३७ रुपैयाँ ६४ पैसा र बिक्रीदर ३७ रुपैयाँ ७९ पैसा, साउथ कोरियन वन १०० को खरिददर १० रुपैयाँ ०८ पैसा र बिक्रीदर १० रुपैयाँ १२ पैसा, स्वीडिस क्रोनर एकको खरिददर १६ रुपैयाँ २२ पैसा र बिक्रीदर १६ रुपैयाँ २८ पैसा र डेनिस क्रोनर एकको खरिददर २३ रुपैयाँ ४७ पैसा र बिक्रीदर २३ रुपैयाँ ५७ पैसा तोकिएको छ ।

राष्ट्र बैंकले हङकङ डलर एकको खरिददर १९ रुपैयाँ ०२ पैसा र बिक्रीदर १९ रुपैयाँ ०९ पैसा, कुवेती दिनार एकको खरिददर ४८६ रुपैयाँ ०२ पैसा र बिक्रीदर ४८७ रुपैयाँ ९८ पैसा, बहराइन दिनार एकको खरिददर ३९४ रुपैयाँ ५४ पैसा र बिक्रीदर ३९६ रुपैयाँ १३ पैसा, ओमनी रियाल एकको खरिददर ३८६ रुपैयाँ ५४ पैसा र बिक्रीदर ३८८ रुपैयाँ १० पैसा रहेको छ । यस्तै, भारतीय रुपैयाँ एक सयको खरिददर १६० रुपैयाँ र बिक्रीदर १६० रुपैयाँ १५ पैसा तोकिएको छ ।

राष्ट्र बैंकले यो विनिमयदरलाई आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा पनि संशोधन गर्न सकिने जनाएको छ । वाणिज्य बैंकले तोक्ने विनिमयदर भने फरक हुनसक्ने र अद्यावधिक विनिमयदर केन्द्रीय बैंकको वेबसाइटमा उपलब्ध हुने जनाइएको छ ।

शास्त्रमा उपाध्याय (पण्डित), आचार्य र पिताभन्दा पनि ठूली मानिएकी आमाप्रति श्रद्धा, भक्ति, सम्मान र आदर गर्ने तथा उहाँबाट शुभाशीर्वाद थाप्ने दिनका रूपमा यो पर्वलाई लिइने शास्त्रीय परम्परा छ ।

छोराछोरीले आज बिहानै उठी नुहाएर आफ्नी आमालाई राम्राराम्रा लुगा लगाउने र मीठामीठा–तागतिला खानेकुरा खान दिई आशीर्वाद थाप्ने चलन छ । आमा नभएकाहरू भने आमालाई तर्पण र पिण्ड तथा पुरोहितलाई सिदादानसहित भोजन गराई दिवङ्गत आमा र उनले गरेका महान् एवं कष्टकर काम सम्झने गर्दछन् ।

सनातन वैदिक शास्त्रमा प्रत्येक नरनारीले जीवनमा देवऋण, मनुष्यऋण र पितृऋण तिर्नैपर्छ भनिएको छ । वैदिक सनातन धर्मग्रन्थमा ‘जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरियसी’ अर्थात् जन्मदिने आमा र जन्मभूमि स्वर्गभन्दा पनि ठूला एवं प्यार हुन् भनी आमा र जन्मभूमिको महत्व दर्शाइएको धर्मशास्त्रविद् एवं नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका सदस्य प्रा डा देवमणि भट्टराई बताउनुहुन्छ ।

सन्तानलाई नौ महिनासम्म गर्भमा धारण गरी जीवन दिने भएकाले आमाको महत्व अरुभन्दा बढी छ । बाबुभन्दा आमाको महत्व हजार गुणा बढी हुने भनी शास्त्रीय ग्रन्थमा उल्लेख गरिएको पनि उहाँले सुनाउनुभयो । यस्तो महत्व भएकाले जीवित आमालाई मीठो खान र राम्रो लगाउन दिएर सम्मान गरी खुसी बनाइन्छ ।

दिवङ्गत आमाका नाममा श्रद्धा भक्तिसाथ तर्पण, पिण्डदान र सिदादान गरिन्छ । वैशाख कृष्ण औँसीका दिन दिवङ्गत आमाले आश गर्ने भएकाले तर्पण, पिण्डदान र सिदादानसहित श्राद्ध गरे खुसी भई आशीर्वाद दिने शास्त्रीय मान्यता रहेको धर्मशास्त्रविद् भट्टराईले बताउनुभयो ।

यस अवसरमा चन्द्रागिरि नगरपालिकास्थित मातातीर्थमा आज मेला लाग्ने गर्छ । मातातीर्थमा मेलाको सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको नगरप्रमुख घनश्याम गिरीले जानकारी दिनुभयो ।