आउँदो जुलाई १८, १९ र २० का दिन टोक्योको ओडाइबामा हुने नेपाल फेस्टिभल सहभागी हुन चाहने सम्पूर्ण व्यवसायी, संघ–संस्था तथा उद्यमी महानुभावहरूलाई स्टल बुकिङ खुला गरिएको एनआरएनए जापानले अनुरोध गरेको छ ।

नेपालको कला, संस्कृति, पर्यटन, व्यापार, उत्पादन तथा सेवाहरूलाई हजारौँ दर्शकमाझ आफ्ना उत्पादन, सेवा प्रस्तुत गर्ने सुनौलो अवसरका रुपमा नेपाल फेस्टिभल रहने गरेको छ ।

एनआरएएनले सीमित स्टल उपलब्ध भएकाले समयमै बुकिङ गर्न अनुरोध गर्दै नेपाली उत्पादन, परिकार, सेवा तथा व्यवसायलाई जापानी तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसमक्ष प्रवर्द्धन गर्ने उत्कृष्ट अवसर नगुमाउन अनुरोध गरेको छ ।

आजको उत्तर-आधुनिक संसारमा मानिसहरू आत्म-प्रशंसा, व्यक्तिगत ‘ब्रान्डिङ’ र अहम् (Ego) को एउटा अन्धो दौडमा कुदिरहेका छन्। जहाँ हरेक व्यक्ति आफ्नै कथा सुनाउन हतारिएको छ, त्यहाँ आफ्नो परिचयलाई पृष्ठभूमिमा राखेर अरूको अस्तित्व, सङ्घर्ष र जीवन-कथालाई क्यानभासमा अमर बनाउन आफ्नो जीवन अर्पण गर्ने विरलै साधकहरू भेटिन्छन्। नेपाली सञ्चार र डायस्पोरा साहित्यको आकाशमा यस्तै एउटा निस्वार्थ, दृढ र अग्निसदृश संकल्पको नाम हो- मणिराज गौतम।

हालै चलचित्र पत्रकार संघ नेपालको युरोप च्याप्टर संयोजकको जिम्मेवारी सम्हाल्दै युरोपको मुटुमा आइपुगेका गौतम स्वयम्‌मा एउटा जीवन्त समाचार, कविता, कथा र सिंगो जीवन दर्शन हुन्। उनी हेटौँडाका रैथाने दार्शनिक रूपचन्द्र विष्टको ‘थाहा अभियान’ जस्तै समाजका आशा हुन् भने छोटो समयमै लोकप्रियताको शिखर चुम्ने आधुनिक ‘अष्टावक्र’ हुन्।

यूरोपका विकसित देशहरू जर्मन, बेल्जियम, स्पेन, फ्रान्स, नेदरल्याण्ड, पोर्चुगल पुग्ने सपना धेरैको हुन्छ, जुन गौतमको पनि बाल्यकालदेखिको तीव्र इच्छा थियो। सन् २०१९ मा बेल्जियम निवासी सहदेव गौतमको सहयोगमा जहाज चढेर बेल्जियम पुग्दा उनले एउटा नयाँ अनुभव सँगाल्ने माहोल पाए। तर, लगभग ५ वर्षपछि चौथो पटक युरोप पुग्दा उनको सोच र सपना फरक भइसकेको थियो। उनि घुम्न मात्र होइन, यहाँका नेपालीका सुख-दुखका शब्द टिप्न लागे।यो महाअभियानको प्रस्थानविन्दु हेटौडाको त्यो एउटा भेटघाट थियो,जतिबेला पत्रकार डिल्ली अम्माईसंग उनले युरोपमा कथा बटुल्ने सुझाव पाएका थिए ।

२०८० आषाढ: इतिहास बनेको किताब, अमर बनेको कर्म:

नेपाली सञ्चार जगत्‌मा पदहरू क्षणभङ्गुर हुन्छन्, तर पदमा रहँदा इतिहासका लागि के छोडियो भन्ने कुराले मात्र नेतृत्वको वास्तविक परीक्षा लिन्छ। नेपाल पत्रकार महासंघ मकवानपुर शाखाको अध्यक्ष रहँदा मणिराज गौतमले बिसं २०८० सालको आषाढमा एउटा ऐतिहासिक कीर्तिमान खडा गरे। हेटौँडा उपमहानगरपालिकासँगको संस्थागत सहकार्य र ध्रुव अधिकारीको सम्पादन टोलीसँग मिलेर उनले “फिचर सङ्गालो” पुस्तकको प्रकाशन गराए।दैनिक समाचारको हतारो र क्षणभङ्गुर कोलाहलभन्दा माथि उठेर समाजका गहिरा पाटाहरू, मानवीय संवेदना र भुइँतहका आवाजहरूलाई पुस्तकको रूपमा दस्तावेजीकरण गर्नु आफैंमा एउटा दूरदर्शी र प्रेरक कार्य थियो। उक्त पुस्तकको पानामा मुद्रित उनको आधिकारिक “अध्यक्षको भनाइ” ले स्पष्ट पार्छ कि उनले सञ्चारकर्मीहरूको लेखनशैली, शुद्धता र विषयवस्तुमा गहन अध्ययन गर्ने अभ्यास (Research-based Journalism) लाई प्रवर्द्धन गर्न चाहन्थे। उनले अध्यक्षका रूपमा चालेको यो कदमले उनि केवल पद ओगट्ने नेतृत्वकर्ता हैनन् , बरु इतिहास लेख्ने र कर्मलाई संस्थागत गर्ने एक कुशल दूरद्रष्टा हुन् भन्ने कुराको पुष्टि गर्यो। त्यो किताब अहिले इतिहास बनिसकेको छ र उनको त्यो कालजयी कर्म मकवानपुरको सञ्चार इतिहासमा अमर भएको छ।

अर्को मौलिक कृति “प्रवासका फूलहरू”:

मणिराज गौतमको व्यक्तित्वको सबैभन्दा निष्कपट र उच्च दार्शनिक पाटो नै इतिहाँसलाई आँफै मेटिन दिनु हुन्न भन्ने भावना र कर्म हो- “आफ्नो मतलब छैन, उनले अरूको बारेमा चासो राख्छन् र अरूलाई चिनाउन धेरै मेहनत र लगानी गरेर सृजना गरेको कृति हो प्रवाशका फूलहरु।” लेखक स्वयम्‌ले पुस्तकको भूमिकामै स्पष्ट र इमानदार स्वीकारोक्ति गरेका छन् कि उनको युरोप यात्रा केवल घुमफिरका लागि थिएन। उनले युरोपियन भूमिमा गुडिरहँदा एउटै महान् उद्देश्य राखेका थिए एउटा छुट्टै पाराको किताव लेख्ने। पराई भूमिमा सङ्घर्ष गरिरहेका नेपालीहरूको कथा संकलन गर्नु र प्रकाशित गर्नु आँफैमा महत्वपूर्ण कर्म हो। उनलाई त्यसको बोध भयो र लेखे तर लेखिने पात्रहरुले त्यसको बोध गरे वा गरेनन् त्यसको सोध हुन बाँकी नै छ।

बेल्जियम व्यवसायी संघका निवर्तमान महासचिव मदन दवाडीको सङ्घर्षको कथाबाट सुरु भएको यो महाअभियानले बर्लिन (जर्मनी), लक्जेमबर्ग, पोर्चुगल, नेदरल्याण्ड्स, डेनमार्क, र फ्रान्ससम्मका करिब डेढ दर्जन नेपाली व्यवसायी र ४० जना नेपालीका दुःख-सुखलाई समेट्यो। ४० दिनको त्यो कठिन स्थलगत अध्ययन (Fieldwork) र नेपाल फर्केपछि महासंघको अध्यक्षका रूपमा निर्वाह गर्नुपर्ने कडा सांगठनिक कार्यव्यस्तताका बीच करिब एक वर्षको अथक सङ्घर्षपछि यो अमूल्य कृति जन्मिएको हो। अघि नै भनियो,यसमा धेरै दुख छ तर उनले त्यो भन्न र देखाउन चाहन्नन्।

पुस्तकको पाना १३ र १४ को अनुक्रमणिका र अन्तर्वार्ताक्रममा मुद्रित रामप्रताप थापा, डिल्ली अम्माई, दिनेशकुमार गिरी, गोविन्द भट्ट, विनोद बानियाँ, चिरन कुमार खवास, दील गुरुङ, सीता सापकोटा, सुमी घिमिरे, रहिम दीम मियाँ, ध्रुव घिमिरे, गोपाल दाहाल, काशी दनै, लोक दाहाल, महेन्द्र महत, नारायण गुरुङ, रिजन चौलागाईं, सुवास जोशी, सुरेन्द्र अधिकारी, हरिबहादुर खत्री, प्रकाशराज गिरी, याम निरौला, तेज नेपाली, राजु घिमिरे, बलराम पुन, राजेश कार्की, अनुष्का काप्री, बालचन्द्र भट्टराई, चन्द्रबहादुर थापा, हरि भट्टराई, जीत बहादुर थापा, किसान केसी, कुमार शाही, मदन दवाडी, नारायण आचार्य, सुरेन्द्र काप्री, सागर न्यौपाने, निर्मल अर्याल, र नरेश सापकोटा जस्ता दर्जनौँ प्रवासी नेपाली पात्रहरूको विचार र सङ्घर्षलाई उहाँले यस खण्डमा समेटिएको छ।

गौतमले यस पुस्तकमा आफ्नो आत्मवृत्तान्त वा व्यक्तिगत महत्ता लेख्न सक्थे, तर उनले आफ्नो किताबका पाना-पानाहरू पराई भूमिमा रगत र पसिना बगाउँदै, सङ्घर्ष गर्दै र आफ्नो पहिचान खोज्दै गरेका जीवन्त नेपालीहरूका कथाहरूलाई समर्पित गरे। कतिपयले सुरुमा विश्वास नगरेको वा समय दिन नसकेको कुरालाई पनि उनले कुनै इगो वा गुनासो नराखी बडो उदारताका साथ आगामी संस्करणमा समेट्ने वाचा गरेका छन्। उनीहरूका कथा र अन्तर्वार्तालाई अमर बनाएर उनले डायस्पोरा साहित्यमा एउटा ‘अर्को ज्योति’ छरेका छन्। मदन पुरस्कार विजेता डा. नवराज लम्सालले यस पुस्तकलाई “पत्रकारिताको वृक्षमा लेखन फुलेको डाली” भनी गहिरो साहित्यिक उपमा दिएका छन्।

घामलाई राज्यका सिमानाले रोक्छ र? त्यस्तै हुन् अनेसास पोर्तुगलका महासचिव मणी ! कस्तो सुन्दर र अभूतपूर्व भू–सांस्कृतिक संयोग! हिजो हेटौँडाको माटोमा “फिचर सङ्गालो” प्रकाशित गरे ! हजारौँ वृत,आलेख,अन्यायका कथा,सांस्कृतिक समाचार र ब्रेकिङ्ग न्युज मार्फत कसैलाई कानुनको कठघरामा ल्याउने,ठगको सपना भंग गरिदिने र अरूको कथा अमर बनाउने तिनै पत्रकार मणिराज गौतम आज युरोपको आकाशमा उभिएर ‘मायालु मान्छे’ (Soft Power)को कथा प्रकाशित गरेका छन्। अर्को तर्फ अनेसासको प्रबक्ता बनेर सांस्कृतिक कूटनीतिलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा ओजन दिइरहेका छन्।

जसरी भौगोलिक वा राजनीतिक नक्साले घामको प्रकाशलाई सिमानामा रोक्न सक्दैन, त्यसरी नै मणिराज गौतमको सिर्जनात्मक र सांस्कृतिक प्रवर्द्धनको ऊर्जालाई भूगोलले बाँध्न सक्दैन। उनी घाम जस्तै हुन् ;कहिले नेपालको चुरे त कहिले युरोपको अन्तहीन समुन्द्रको निलो आभाभित्र चमक चुमुक चम्किरहने। उनि जहाँ पुग्छन बाटो उज्यालो बनाउदै पुग्छन,स्र्जनाको ढोका खुल्दै जान्छ । संगतबाट थाह हुन्छ;उनी समाजमा राम जत्तिकै प्रिय र पिपलको चौतारी जत्तिकै शीतल छन्। माया र सम्मान गर्नेलाई मुटुको कुनाबाट सम्मान फर्काउन जानेका गौतम इगो (अहंकार) बोकेर हिँड्दैनन्। तर, जहाँ सत्य र निष्ठा समाप्त हुन्छ, त्यहाँ उनी अट्टाहास गर्दैनन्, बरु ‘लुसुक्क आफ्नो पवित्र बाटोतिर लाग्छन्। उनले जीवनमा भौतिक सम्पत्ति होइन, नेपालीहरूको माया, प्रेम, भरोसा, ज्ञान र सेवाभाव कमाइसकेका छन्- जुन संसारको कुनै पनि बैंकमा अट्न सक्दैन। हिजो हेटौँडाबाट सुरु भएको उनको कर्मको यात्रा आज अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा एउटा जीवन्त दर्शन र डायस्पोराको गौरव बनेर फैलिरहेको छ। लाग्छ,उनि भित्रको उज्यालो यसरि नै चम्किरहने छ !

डेमोक्र्याटहरूले महिनौंसम्म पैसा अवरुद्ध गरेपछि ट्रम्पको कार्यकालको अन्त्यसम्म, आगामी तीन वर्षको लागि अध्यागमन र भन्सार प्रवर्तन र सीमा गस्तीलाई कोष प्रदान गर्ने $७० बिलियन कानून पारित गर्न सिनेटरहरूले ५२-४७ मतले मतदान गरे। विधेयक अब सदनमा जानेछ, जहाँ यसलाई अर्को हप्ता लिने अपेक्षा गरिएको छ।

अन्तिम मतदान बिहान ५ बजेभन्दा ठीक अगाडि आयो, रिपब्लिकनहरूले दुवै पक्षका सदस्यहरूले विधेयकमा भाषा थप्ने धेरै प्रयासहरूलाई साँघुरो मतले असफल पारे जसले उनीहरूलाई राजनीतिक रूपमा सताइएको विश्वास गर्ने सहयोगीहरूका लागि ट्रम्पको सेटलमेन्ट कोषलाई स्थायी रूपमा प्रतिबन्ध लगाउनेछ।

रिपब्लिकनहरूले अन्तिम प्रमुख बाधालाई रातारात पार गरे जब उनीहरूले आफ्नै सदस्यहरू मध्ये एक, लुइसियाना सिनेटर बिल क्यासिडीले प्रस्ताव गरेको संशोधनलाई पराजित गरे, जसले सम्झौताबाट भुक्तानी कानून प्रवर्तनका सदस्यहरूलाई पुनर्निर्देशित गर्ने थियो, जो जनवरी ६, २०२१ मा ट्रम्पको २०२० को राष्ट्रपति चुनावको हारलाई उल्टाउन खोजिरहेका समर्थकहरूको भीडले क्यापिटलमा आक्रमण गर्दा घाइते भएका थिए।

संशोधनहरू पार्टी एकताको परीक्षण थिए जसले चुनावी वर्षमा आप्रवासन प्रवर्तनमा ध्यान केन्द्रित राख्न चाहने रिपब्लिकनहरूको लागि सजिलो मतदान हुनु पर्ने कुरालाई जटिल बनायो। बरु, उनीहरूले लगभग पूरा दिन आपसमा सम्झौता कोष रोक्ने कि नगर्ने भन्ने बारेमा बहस गर्दै बिताए, कार्यवाहक महान्यायाधिवक्ता टोड ब्लान्चेले यस हप्ताको सुरुमा यो अगाडि बढ्ने छैन भने पनि।

“यदि हामीले कोष वरपरका केही मुद्दाहरूसँग व्यवहार गर्नुपरेको थिएन भने यो धेरै घण्टा अघि गरिएको हुन्थ्यो,” सिनेट बहुमत नेता जोन थुन, आर-एस.डी., मध्यरातको केही समय अघि भने।

थुन आफैंले कोषको आलोचना गरेका छन्, जुन ट्रम्पको कर रिटर्न चुहावटको बारेमा आईआरएस विरुद्धको मुद्धा समाधान गर्ने सम्झौताको एक हिस्सा थियो र उनका धेरै जीओपी सहकर्मीहरूलाई रिस उठेको छ। तर उनले हप्तौंदेखि जीओपी सिनेटरहरूलाई विधेयकलाई अध्यागमन र भन्सार प्रवर्तन र सीमा गस्तीको लागि कोषमा केन्द्रित राख्न र सदनमा यसको पारितलाई जटिल बनाउन सक्ने नयाँ प्रावधानहरू थप्नबाट बच्न दबाब दिइरहेका छन्।

तैपनि, रिपब्लिकन सिनेटरहरूको एउटा समूहले कानून मार्फत कोषको भुक्तानी रोक्न दिनभर र रातभर प्रयास गर्यो। हालैका हप्ताहरूमा सिनेटसँग मतभेदमा रहेका ट्रम्पले बुधबार पत्रकारहरूलाई यो “धेरै महत्त्वपूर्ण” छ र “मलाई थाहा छैन” यो मृत छ वा रोकिएको छ भनेर बताएपछि कोषको भविष्यको बारेमा नयाँ शंका उठाएपछि त्यो प्रयास आएको हो।

विधेयकमा अन्तिम ५२-४७ मतले लगभग पार्टी लाइन थियो, अलास्काकी सिनेटर लिसा मुर्कोवस्की यसको विरोध गर्ने एक मात्र रिपब्लिकन थिइन्। कोलोराडोका डेमोक्र्याटिक सिनेटर माइकल बेनेटले मतदान गुमाए।

सिनेटरहरूले सेटलमेन्ट कोषलाई प्रतिबन्ध लगाउने धेरै प्रयासहरूलाई अस्वीकार गरे

बिहीबार बिहान पहिलो मतदान, सेटलमेन्ट कोषलाई प्रतिबन्ध लगाउने डेमोक्र्याटिक प्रयास, धेरै घण्टा खुला रह्यो जब क्यासिडी र दुई अन्य रिपब्लिकन सिनेटरहरूले यसलाई समर्थन गर्ने कि नगर्ने निर्णय गरे। डेमोक्र्याटिक प्रस्तावलाई संकुचित रूपमा पराजित गरियो जब क्यासिडीले अन्ततः यसको विरुद्धमा मतदान गरे र अन्य दुई सिनेटरहरू – ओहायोका जोन हस्टेड र अलास्काका ड्यान सुलिभान, जो दुवै यस वर्ष पुन: चुनावको लागि तयार छन् – ले यसको पक्षमा मतदान गरे।

त्यसपछि सिनेटले उत्तरी क्यारोलिनाका रिपब्लिकन सिनेटर थम टिलिसको दोस्रो संशोधनलाई अस्वीकार गर्‍यो जसले सेटलमेन्ट कोषलाई पनि प्रतिबन्ध लगाउने थियो तर पैसा न्याय विभागको छुट्टै धोखाधडी विरोधी कोषमा सार्ने थियो। धेरैजसो डेमोक्र्याटहरूले संशोधनको विरुद्धमा मतदान गरे, यसको हार सुनिश्चित गर्दै, तर १० भन्दा बढी रिपब्लिकनहरूले यसलाई समर्थन गरे।

टिलिसले भने कि कोष पार्टीको लागि राजनीतिक दायित्व हो

“यदि ब्लान्चेले यो धेरै हदसम्म निष्क्रिय छ भन्छिन् भने, किन यो क्षणलाई यसलाई संहिताबद्ध गर्न प्रयोग नगर्ने?” टिलिसले भने। “अन्यथा, तपाईंले आज र चुनावको दिनको बीचमा यससँग व्यवहार गर्नुपर्ने चक्रमा रहेका हाम्रा प्रत्येक सदस्यलाई पर्दाफास गर्दै हुनुहुन्छ, र डिओजेले भनेको कुराको लागि यो अर्थहीन छ कि तिनीहरू अगाडि बढिरहेका छैनन्।”

घाइते प्रहरी अधिकारीहरूलाई क्षतिपूर्ति दिन क्यासिडीको संशोधन एक स्पष्ट हप्काइ थियो, किनकि ट्रम्पको कोषबाट भुक्तानी सम्भवतः जनवरी ६ मा पुलिसलाई कुट्ने र क्यापिटलमा आक्रमण गर्ने ट्रम्प समर्थकहरूलाई जान सक्थ्यो। ट्रम्पले प्राथमिक प्रतिवादीलाई समर्थन गरेपछि क्यासिडीले गत महिना पुन: चुनाव हारे।

उनले भने कि, ब्लान्चेको टिप्पणीको बावजुद, कोष अझै पनि सक्रिय सम्झौताको हिस्सा हो र “पूर्ण रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ।”

सिनेटले कोषलाई रोक्न वा सीमित गर्ने प्रयास गर्ने धेरै अन्य प्रजातान्त्रिक प्रयासहरूलाई अस्वीकार गर्‍यो, जसमा जनवरी ६ मा कानून प्रवर्तन अधिकारीहरूलाई घाइते बनाउने प्रतिवादीहरूलाई भुक्तानी प्रतिबन्ध लगाउने संशोधनहरू समावेश छन्।

सिनेट अल्पसंख्यक नेता चक शुमर, डी-एन.वाई., ले भने कि रिपब्लिकनहरूले अब “करदाताहरूलाई डोनाल्ड ट्रम्पको व्यक्तिगत फिक्सरको वाचा बाहेक अरू केहीमा भर पर्न छोडिरहेका छन्। त्यो जवाफदेहिता होइन। त्यो अनुमति पर्ची हो।”

आइस र सीमा गस्तीको पैसा महिनौंदेखि ढिलाइ भएको छ

जनवरीमा संघीय एजेन्टहरूद्वारा दुई प्रदर्शनकारीहरूको घातक गोलीबारी पछि नीति परिवर्तनको माग गर्ने डेमोक्र्याटहरूले गरेको नाकाबन्दीलाई आइस र सीमा गस्तीलाई कोष प्रदान गर्ने विधेयक लागू गर्नाले अन्त्य हुनेछ।

सिनेट रिपब्लिकनहरूले फिलिबस्टरको वरिपरि जान र डेमोक्र्याटिक भोट बिना बजेट कानून पारित गर्न जटिल प्रक्रियागत चालबाजी प्रयोग गरे। तर बिललाई सिनेटको तल्लामा पुर्‍याउन हप्ताहरू लाग्यो किनभने रिपब्लिकनहरूले ट्रम्प र ह्वाइट हाउसद्वारा सिर्जना गरिएका विभिन्न अवरोधहरू पारित गरे – ह्वाइट हाउस सुरक्षाको लागि $१ बिलियन प्रस्ताव र ट्रम्पको बलरूम जुन उनीहरूले अन्ततः खारेज गरे र सेटलमेन्ट कोषमा उग्र द्विपक्षीय प्रतिक्रिया सहित।

डेमोक्र्याटहरू भन्छन् कि होमल्याण्ड सुरक्षा विभागको लागि कुनै पनि कोष विधेयकले संघीय अध्यागमन अधिकारीहरूमा प्रतिबन्ध लगाउनु पर्छ, जसमा संघीय अधिकारीहरूको लागि राम्रो पहिचान र न्यायिक वारेन्टको बढी प्रयोग समावेश छ, अन्य प्रश्नहरू बीच।

संघीय एजेन्टहरूले मिनियापोलिसमा रेनी गुड र एलेक्स प्रीटीलाई गोली हानेपछि, ट्रम्पले होमल्याण्ड सेक्युरिटी विधेयकलाई कानून बनेको ठूलो खर्च मापनबाट अलग गर्ने डेमोक्र्याटिक अनुरोधमा सहमति जनाए। तर द्विपक्षीय वार्ता कतै गएन, र ट्रम्प प्रशासनको आप्रवासन प्रवर्तन रणनीतिमा परिवर्तनहरूमा कुनै सहमति नभएको कारण विभागको कोष फेब्रुअरीको मध्यमा समाप्त भयो।

कांग्रेसले अन्ततः अप्रिलको अन्त्यमा डेमोक्र्याटिक समर्थनमा बाँकी DHS को लागि कोष प्रदान गर्‍यो, तर आइस र सीमा गस्ती नियमित कोष बिना नै रहे।

बुधबार एक्समा पोस्ट गरिएको भिडियोमा अधिकारीहरूले पूर्वी बिटलिस प्रान्तको सडकमा ट्याङ्करको माथि रहेको खुला ठाउँबाट धेरै मानिसलाई बाहिर निकालेको देखाइएको छ।

“उनीहरूलाई मानव बेचबिखनका लागि ट्याङ्करमा राख्न लागेको आशङ्कामा संलग्न एक व्यक्तिलाई पक्राउ गरिएको छ” भिडियो थप विवरण दिइएको छैन तर ३० जना आप्रवासीलाई उनीहरूको देशमा नै सुपुर्दगी गरिने उल्लेख छ । घटनाबारे स्पष्ट जानकारी दिन एएफपीले सम्पर्क गर्दा प्रहरीले थप टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेको छ।

इरानको सीमाबाट करिब ३०० किलोमिटर टाढा रहेको यस प्रान्तमा अवैध आप्रवासीहरू नियमित रूपमा ट्रकभित्र लुकेर बाहिरिने गरेको बताउने गरिएको छ। टर्कीएले आप्रवासी (अधिकांश अफगानी) लाई प्रवेश गर्नबाट रोक्न सन् २०२१ मा इरानी सीमामा पर्खाल निर्माण गर्न सुरु गरेको थियो । उक्त क्षेत्रमा हालसम्म करिब २५० वटा निगरानी टावरसहित करिब ३८० किलोमिटर कङ्क्रिट ब्यारियर र ५५३ किलोमिटर ट्रेन्च निर्माण भइसकेको छ ।

बहसमा तुलसीहरि कोइराला, ध्रुब मधिकर्मी, कुमार कोइराला, लता केशी, खेमराज पोखरेल र संयोजक रमेन्द्र कोइराला रहनुभएको थियो । रामकुमार पण्डित, बिनोद नेपाल, ध्रुवराज थापा, मौन सञ्जय, विवेक शर्मा गौतम, पीपी कोइराला, निर्मला बराल, एन्जल निलु, ललिता जोशी, सुनिता निरौला पौडेल, रन्जु खनाल, प्रार्थना खनाल, लक्ष्मी पोखरेल, रामचन्द्र महतो कुशवाहा, रोशन पराजुली, प्रिन्स प्रमोद ढकाल, खगेन्द्र बस्याल, रञ्जना पराजुली लम्साल र सूचिता काफ्लेले शुक्रराज कुँवरको लघुकथा सङ्ग्रह बगैंचा र मिसाभराबाट करिब बीस वटा लघुकथा वाचन गर्नुभएको थियो ।

ठूला कम्पनीको कारोबार मापन गर्ने सेन्सेटिभ परिसूचक एक दशमलव ७७ अङ्कले ओरालो लागेर चार सय ७१ दशमलव ९९ मा सीमित भएको छ । कूल तीन सय ५१ कम्पनीको एक करोड २७ लाख ३२ हजार आठ सय ६८ कित्ता शेयर रु पाँच अर्ब ६२ करोड ५६ लाख ११ हजार आठ सय २३ मूल्यमा खरिद बिक्री भएका छन् ।

कारोबारका आधारमा आँखु खोला जलविद्युत् कम्पनी शीर्ष स्थानमा छ । यस्तै, सिटी होटल लिमिटेड, एनबिबिएल डिवेञ्चर, सेन्ट्रल फाइनान्स  र रिडी पावर कम्पनी शीर्ष पाँचभित्र पर्न सफल भएका छन्।

कालिञ्चोक हाइड्रोपावर, उपकार लघुवित्त, लक्ष्मी बैंकको डिवेञ्चर,वेष्ट फाइनान्स कम्पनी र सिटी होटलका लगानीकर्ताले आज कमाएका छन्।

यस्तै, एबिएल डिवेञ्चर, होटल फरेष्ट इन, माविलुङ इनर्जी,रिजलाइन इनर्जी र सूर्यकुण्ड हाइड्रोका लगानीकतर्ताले भने गमुाएका छन् ।

भारत भ्रमण सम्पन्न गरी शुक्रबार स्वदेश फर्कने क्रममा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै सभापति लामिछानेले सीमा समस्या हल्ला गरेर वा ढोल बजाएर समाधान नहुने भन्दै यसलाई उपयुक्त समय र प्रक्रियाअनुसार अघि बढाइने बताउनुभयो। उहाँले उपयुक्त समयमा कूटनीतिक संवादमार्फत हल गर्ने कुरामा भारतसमेत तयार रहेको उल्लेख गरे ।

सभापति लामिछानेले भने, “कुनै पनि कुरा दुई देशको कूटनीतिक च्यानलमार्फत गराउने कुरा एकदमै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। त्यो विषयमा हल्ला गरेजस्तो ढोल बजाएर हुँदैन। तर, ढोल नबजाईकन आफ्नो देशको बारेमा गर्नुपर्ने कुराहरू गर्नुपर्ने ठाउँमा र समयमा शृङ्खलाबद्ध तरिकाले गर्नुपर्ने हुन्छ। कुनै पनि कामका चरणहरू हुन्छन्, त्यस्ता चरणमा सीमाको विषयमा कुरा गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसकारण सडक र सदनको बहसभन्दा माथि उठेर कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्नुपर्छ।”

उहाँले प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको सीमासम्बन्धी अभिव्यक्तिलाई परराष्ट्र मन्त्रालयले स्पष्ट पारिसकेको उल्लेख गर्दै त्यही नै सरकारको आधिकारिक धारणा रहेको बताए ।

भ्रमणका क्रममा आफूले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का अध्यक्षलाई नेपाल भ्रमणको निम्तो दिएको समेत सभापति लामिछानेले जानकारी दिए । उनले दुवै नेता नेपाल भ्रमणका लागि सकारात्मक रहेको उल्लेख गर्दै राजनीतिक दलहरूबीच एक–अर्काको देशमा भ्रमण र निमन्त्रणा आदानप्रदान गर्ने कार्य निरन्तर चलिरहने प्रक्रिया भएको स्पष्ट पारे ।

उनले भने, “मैले यही भ्रमणका क्रममा भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षज्यूलाई र प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीज्यूलाई पनि नेपाल आउनका लागि निमन्त्रणा गरेको छु। आवश्यकताअनुसार विभिन्न राष्ट्रका राजनीतिक दलका नेताहरूलाई आमन्त्रण गर्ने क्रम निरन्तर चलिरहन्छ। दुवै जना अत्यन्त सकारात्मक हुनुहुन्छ। अब दुवैतर्फको समय मिल्यो भने भ्रमण हुन्छ।”

भारतमा रहेका नेपाली नागरिकहरूले भोग्दै आएका समस्याका विषयमा सोधिएको प्रश्नमा लामिछानेले त्यहाँस्थित नेपाली दूतावास र सम्बन्धित संयन्त्रलाई थप चुस्त बनाउनुपर्नेमा जोड दिए । भारतमा रहेका नेपालीहरूका स्वास्थ्योपचार, कागजी प्रक्रिया र दैनिक जनजीवनसँग जोडिएका विविध समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्न सरकारी संयन्त्रको क्षमता अभिवृद्धि गर्नु आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार भर्खरै मात्र सरकार गठन भएकाले तत्कालै सबै समस्यालाई पूर्ण रूपमा सम्बोधन गर्ने क्षमता अभिवृद्धि भइनसके पनि नागरिकका गुनासाहरूलाई प्रभावकारी रूपमा सम्बोधन गर्न संयन्त्रलाई सक्रिय बनाउने प्रयास भइरहेको छ। प्रवासमा रहेका नेपालीका समस्याहरू लगभग उस्तै प्रकृतिका हुने भए पनि ती समस्या समाधान गर्ने संयन्त्र सक्रिय र चुस्त भएमा पीडालाई उल्लेख्य रूपमा न्यूनीकरण गर्न सकिने धारणा उहाँले व्यक्त गरे ।

शुक्रबार भएको खेलमा हङकङसँगको फराकिलो हार बेहोर्दै समूह बी को उपविजेता बनेको ओमानले आइतबार हुने पहिलो सेमिफाइनलमा नेपालको सामना गर्नेछ । ओमान र नेपालबीचको सेमिफाइनल खेल आइतबार बिहान ७ः१५ मा सुरु हुनेछ । नेपाल आफ्नो समूहमा अपराजित रहँदै समूह विजेता भएको हो ।

समूहमा रहेको नेपालले चीन र मलेसियासँग फराकिलो अन्तरमा जित निकालेको थियो । नेपाल र ओमान तथा दोस्रो सेमिफाइनल खेल्न लागेका हङकङ र मलेसियाले सेप्टेम्बरमा जापानमा हुने एसियाली खेलकुदको पुरुष क्रिकेटका लागि छनोट भइसकेका छन् ।

एसियाली खेलकुदको पुरुष क्रिकेटमा भारत, पाकिस्तान, बङ्गलादेश, श्रीलङ्का, अफगानिस्तान तथा जापान यसअघि नै छनोट भइसकेका छन् ।

मन्त्रालयले सहसचिव निराजन घिमिरेलाई स्याङ्जा, कुमानसिंह गुरुङलाई कास्की र लक्ष्मी पाण्डे गौतमलाई धादिङको प्रमुख जिल्ला अधिकारीमा पदस्थापना गरेको छ । यस्तै स्याङ्जाका प्रजिअ ईश्वरीप्रसाद अर्याललाई सङ्खुवासभा, नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व)का प्रजिअ भविश्वर पाण्डेलाई पाल्पा, सुर्खेतका प्रजिअ जगदीश्वर उपाध्यायलाई नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व), रामेछापका प्रजिअ श्यामकृष्ण थापालाई सप्तरी, कास्कीका प्रजिअ रुद्रादेवी शर्मालाई धनकुटाको प्रमुख जिल्ला अधिकारी र सङ्खुवासभाका प्रजिअ सिर्जना थपलियालाई त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अध्यागमन कार्यालय काठमाडौँ सरुवा गरिएको छ ।

यस्तै ओखलढुङ्गाका प्रजिअ मेखबहादुर मङ्ग्रातीलाई उदयपुर, सप्तरीका प्रजिअ टुवराज पोखरेललाई ओखलढुङ्गा, धादिङका प्रजिअ विजयराज सुवेदीलाई सर्लाही, पाल्पाका प्रजिअ विनु बज्राचार्यलाई रामेछाप, उदयपुरका प्रजिअ धर्मराज जोशीलाई सुर्खेतको प्रमुख जिल्ला अधिकारी र सर्लाहीका प्रजिअ रामुराज कडरियालाई गृह मन्त्रालयमा सरुवा गरिएको छ ।

मन्त्रालयका प्रवक्ता सहसचिव आनन्द काफ्लेले प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरूको सरुवा तथा पदस्थापन एक नियमित प्रशासनिक प्रक्रिया भएको बताउनुभयो । मन्त्रिपरिषद्को निर्णयबमोजिम गृह मन्त्रालय वा अन्तर्गत सरुवा भइआएका सहसचिवलाई जिम्मेवारी दिन र रिक्त रहेका जिल्लामा पदपूर्ति गर्न तथा अवधि पूरा गरिसकेका प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई अन्यत्र व्यवस्थापन गरिएको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।

मन्त्रालयले सहसचिव बलराम निरौलालाई अध्यागमन कार्यालय गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भैरहवामा पदस्थापना गरेको छ । सहसचिव प्रदीपकुमार कोइरालालाई राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण र सहसचिव कृष्ण पौडेललाई राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण विभागमा पदस्थापन गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।

आयोगले २०४८ देखि २०८३ सालसम्मको कुनै समयावधिमा सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिले पदीय दुरुपयोग गरी अस्वाभाविक कमाइ गरेको देखिए उजुरी गरी छानबिन प्रक्रियामा सहयोग गर्न सम्बद्ध सबैसँग अनुरोध गरेको छ ।

आयोगले मुलुकमा प्रजातन्त्र पुनःस्थापना भएको करिब ३५ वर्षको अवधिलाई २०६२/६३ देखि २०८२/८३ र २०४८/४९ देखि २०६२/६३ सालसम्म दुई चरणमा विभाजन गरी फाइल तथा उजुरी छानबिन गर्ने स्पष्ट गरेको छ ।

वर्तमान सरकारले २०४८ सालपछि सार्वजनिक पदमा रहेका, पदबाट सेवा निवृत्त भएका वा हटिसकेका व्यक्तिको सम्पत्तिको छानबिन गरी प्रतिवेदन बुझाउने कार्यादेशसहित गठन गरेको पाँच सदस्यीय आयोग हाल सम्पत्ति विवरण र उजुरी सङ्कलनमा व्यस्त छ ।

आयोगका अध्यक्ष राजेन्द्रकुमार भण्डारीले सम्पत्ति विवरण बुझाउने र उजुरी दिनेको सङ्ख्या क्रमशः वृद्धि भइरहेका बताउँदै ४० देखि ५० हजार व्यक्तिको सम्पत्तिको विवरण प्राप्त हुने अपेक्षा गर्नुभयो । पछिल्लो ३५ वर्षको अवधिमा सार्वजनिक पद धारण गरेका राजपत्राङ्कित विशिष्ट एवं प्रथम श्रेणीका बहालवाला र पूर्वकर्मचारीसहित सो सरहको सेवा सुविधा लिएका सार्वजनिक निकायका सबैले विवरण बुझाउनुपर्ने उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

आयोगका अनुसार बहालवाला तथा पूर्वप्रधानमन्त्री, मन्त्री, राज्यमन्त्री र सहायक मन्त्री, उहाँहरूले नियुक्त गरेका सल्लाहकार, स्वकीय सचिवहरूले सम्पत्ति विवरण बुझाउनुपर्ने व्यवस्था छ ।

त्यसैगरी, संवैधानिक र न्याय सेवा परिषद्बाट नियुक्त विशिष्ट पदाधिकारीहरूले विशिष्ट श्रेणी तथा सोभन्दा माथिको सेवा सुविधा पाउने गरी नियुक्त भएका विभिन्न संस्थान, समिति, निगम, प्राधिकरण, केन्द्रलगायत सार्वजनिक निकायका वर्तमान तथा पूर्वप्रमुख तथा सञ्चालक सदस्यहरूले पनि सम्पत्ति विवरण बुझाउनुपर्ने छ ।

विश्वविद्यालयसहितका शैक्षिक प्रतिष्ठान र कूटनीतिक नियोगका प्रथम श्रेणीमाथिका कार्यरत तथा पूर्वअधिकारीहरू, जनसम्पर्क बढी हुने कार्यालयका हकमा राजपत्राङ्कित द्वितीय श्रेणीका बहालवाला तथा सेवा निवृत्त कर्मचारीले पनि सम्पत्ति विवरण बुझाउनुपर्ने छ । त्यसैगरी, पालिकाका पूर्व तथा वर्तमान प्रमुख तथा उपप्रमुखसहित सोभन्दा माथिका पदहरूमा निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरूले समेत सम्पत्ति विवरण बुझाउनुपर्ने व्यवस्था छ ।

सार्वजनिक पद धारण गरेका र तोकिएको समयमा बहाल रही हाल जुनसुकै किसिमले सेवाबाट अवकाश भइसकेका राजनीतिक पदाधिकारी, कर्मचारी तथा निजहरूका परिवारसमेतको नाममा स्वदेश तथा विदेशमा रहेको सम्पत्ति विवरण सङ्कलन तथा छानबिन गरी प्रतिवेदन बुझाउने आयोगको कार्यादेश रहेको छ ।

अध्यक्ष भण्डारीको नेतृत्वमा छानबिन आयोगमा चण्डीराज ढकाल, पुरुषोत्तम पराजुली, गणेश केसी (प्रवक्ता) र प्रकाश लम्साल सदस्य हुनुहुन्छ । रासस