वासिङ्टन (एपी)। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी वार्ताकारहरू सोमबार इरानसँगको अर्को चरणको वार्ताको लागि पाकिस्तान जाने बताएका छन्, जसले बुधबारसम्ममा समाप्त हुने भनिएको कमजोर युद्धविरामलाई विस्तार गर्ने आशा जगाएको छ, यद्यपि वासिङ्टन र तेहरान हर्मुजको जलडमरूमा गतिरोधमा छन्।

इरानले तुरुन्तै वार्ताको पुष्टि गरेन तर यसका प्रमुख वार्ताकार, संसदका सभामुख मोहम्मद बागेर कालिबाफले शनिबार राति सरकारी टेलिभिजनमा प्रसारित एक अन्तर्वार्तामा भने कि “कूटनीतिको क्षेत्रमा कुनै पछि हट्ने छैन,” जबकि पक्षहरू बीच ठूलो खाडल रहेको स्वीकार गर्दै।

ह्वाइट हाउसले भन्यो कि गत सप्ताहन्तमा ऐतिहासिक आमनेसामने वार्ताको पहिलो चरणको नेतृत्व गर्ने उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले राजदूत स्टीव विटकोफ र जारेड कुशनरसँग पाकिस्तानको प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्नेछन्।

पाकिस्तानी अधिकारीहरूले इस्लामाबादमा सुरक्षा कडा पार्न थाले। प्रयासमा संलग्न एक क्षेत्रीय अधिकारीले मध्यस्थकर्ताहरूले तयारीलाई अन्तिम रूप दिइरहेका र अमेरिकी अग्रिम सुरक्षा टोलीहरू पहिले नै जमिनमा रहेको बताए। अधिकारीले नाम न छाप्ने सर्तमा बोले किनभने उनीहरूलाई मिडियासँग तयारीको बारेमा छलफल गर्ने अधिकार थिएन।

इरानले शनिबार संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट नयाँ प्रस्तावहरू प्राप्त गरेको बताएको छ। इरानको आणविक संवर्धन कार्यक्रम, यसका क्षेत्रीय प्रोक्सीहरू र हर्मुज जलडमरूमाथि नियन्त्रण लगायत वार्ताको अन्तिम चरणलाई पछाडि धकेल्ने मुद्दाहरूमा दुवै पक्षले आफ्नो अडान परिवर्तन गरेका छन् कि छैनन् भन्ने कुरा स्पष्ट छैन।

ट्रम्पको घोषणाले इरानी पूर्वाधार विरुद्धको उनको धम्की दोहोर्‍यायो जसले व्यापक आलोचना र युद्ध अपराधको चेतावनी दिएको छ। यदि इरान अमेरिकाले प्रस्ताव गरेको सम्झौतामा सहमत भएन भने, “संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानको हरेक पावर प्लान्ट र हरेक पुललाई ढकढक्याउनेछ,” उनले लेखे।

इरानले हर्मुज जलडमरूको पारवहन ‘असम्भव’ भएको बताएको छ

इरानबाट आएको धम्की र इरानी बन्दरगाहहरूमा जाने र जाने जहाजहरूमा अमेरिकी नाकाबन्दीका कारण जहाजहरू महत्वपूर्ण जलमार्ग पारवहन गर्न असमर्थ रहे। विश्वको तेल व्यापारको लगभग पाँच भाग सामान्यतया यस जलडमरूबाट जान्छ, र युद्ध अहिले आठौं हप्तामा पुगेकोले विश्वव्यापी ऊर्जा संकट अझ गहिरो हुने खतरा छ।

इरानी अधिकारीहरूले आइतबार यसअघि दृढतापूर्वक भनेका थिए कि अमेरिकी नाकाबन्दी प्रभावकारी रहिरहँदा जहाजहरू पार गर्ने छैनन्। “हामीले नसक्दा अरूले हर्मुज जलडमरूबाट पार गर्न असम्भव छ,” कालिबाफले भने।

वार्ताको बारेमा आफ्नो पोस्टमा, ट्रम्पले इरानलाई जलडमरू पार गर्ने जहाजहरूमा गोली हानेर युद्धविराम उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाए। इरानले अमेरिकी नाकाबन्दीलाई उल्लङ्घन भनेको छ, र विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बकाईले आइतबार यसलाई “आक्रामकताको कार्य” भनेका छन्।

इरानले शुक्रबार इजरायल र लेबनानमा इरानी समर्थित हिज्बुल्लाह लडाकू समूह बीचको १० दिनको युद्धविराम पछि जलडमरू पुन: खोल्ने घोषणा गरेको थियो। तर ट्रम्पले तेहरानले संयुक्त राज्य अमेरिकासँग सम्झौता नगरेसम्म अमेरिकी नाकाबन्दी “पूर्ण रूपमा लागू रहनेछ” भनेपछि इरानले त्यहाँ आफ्ना प्रतिबन्धहरू लागू गर्न जारी राख्ने बताएको छ।

शनिबार ट्रान्जिट प्रयासहरूमा केही समयको वृद्धि पछि, इरानले दुई भारतीय झण्डाधारित व्यापारिक जहाजहरूमाथि गोली चलाएको थियो जुन फर्कन बाध्य पारिएको थियो, जसले गर्दा भारतले “गम्भीर घटना” लाई लिएर इरानी राजदूतलाई बोलाएको थियो। भारतले उल्लेख गरेको छ कि इरानले पहिले धेरै भारत जाने जहाजहरूलाई अनुमति दिएको थियो।

इस्लामिक गणतन्त्रको लागि, फेब्रुअरी २८ मा तेहरानको आणविक कार्यक्रममा वार्ताको क्रममा अमेरिका र इजरायलले इरान युद्ध सुरु गरेपछि लगाइएको स्ट्रेटको बन्द – सायद यसको सबैभन्दा शक्तिशाली हतियार हो, जसले ट्रम्पलाई राजनीतिक पीडा दिन्छ। संयुक्त राज्य अमेरिकाको लागि, नाकाबन्दीले इरानको पहिले नै कमजोर अर्थतन्त्रलाई दीर्घकालीन नगद प्रवाहबाट वञ्चित गरेर निचोड्छ।

युद्धले इरानमा कम्तिमा ३,०००, लेबनानमा २,२९० भन्दा बढी, इजरायलमा २३ र खाडी अरब राज्यहरूमा एक दर्जनभन्दा बढीको मृत्यु भएको छ। लेबनानमा पन्ध्र इजरायली सैनिक र यस क्षेत्रभरि १३ अमेरिकी सेवा सदस्यहरू मारिएका छन्।

खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमा धेरैजसो आपूर्तिहरू जलडमरूमबाट आउने भएकाले, “इरान युद्ध पूर्ण रूपमा समाप्त नभएसम्म जलडमरूम हुँदै यातायातमा निरीक्षण र नियन्त्रण कायम राख्न कटिबद्ध छ,” इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले शनिबार राति भन्यो। यसको अर्थ इरानले तोकेको मार्गहरू, शुल्कको भुक्तानी र ट्रान्जिट प्रमाणपत्र जारी गर्नु हो।

परिषद्ले हालै इरानको वास्तविक शीर्ष निर्णय लिने निकायको रूपमा काम गरेको छ।

पाकिस्तानले कूटनीतिमा दबाब दियो र इरानले चेतावनी दियो

आइतबार इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अरघचीसँग फोनमा कुरा गरेका पाकिस्तानी विदेशमन्त्री इशाक दारले आफ्नो देश अमेरिका र इरानबीचको मतभेदलाई “पुल” बनाउन काम गरिरहेको बताएका छन्।

इरानी उपविदेशमन्त्री सईद खातिबजादेहले शनिबार एसोसिएटेड प्रेसलाई बताए कि अमेरिकाले आफ्नो नाकाबन्दीले “सम्पूर्ण युद्धविराम प्याकेजलाई जोखिममा पारिरहेको छ”।

खातिबजादेहले इरानले आफ्नो ९७० पाउण्ड (४४० किलोग्राम) समृद्ध युरेनियमको भण्डार संयुक्त राज्य अमेरिकालाई हस्तान्तरण नगर्ने बताए, यो विचारलाई “ननस्टार्टर” भने। उपमन्त्रीले समृद्ध युरेनियमको लागि अन्य प्रस्तावहरूलाई सम्बोधन गरेनन्, केवल यो भने कि “हामी कुनै पनि चिन्तालाई सम्बोधन गर्न तयार छौं।”