१३ औं शताब्दीको पद्मपाणीको कांस्य मूर्ति काठमाडौँको थाम-बहिल (विक्रमशिला महाविहार, भगवान बहल) बाट मूल रूपमा प्राप्त उत्कृष्ट कृति हो। मन्दिरमा रहेको यस मूर्तिको अन्तिम तस्बिर १९७१ मा खिचिएको थियो। यो कलाकृति १९७१-७७ को बीचमा अज्ञात मितिमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा तस्करी गरिएको विश्वास गरिन्छ।
न्युयोर्क। चोरिएका दुईवटा दुर्लभ र सांस्कृतिक पुरातात्विक महत्वका पद्मा पानी र नृत्यदेवीक मूर्तिहरु अमेरिकाले नेपाललाई फिर्ता गरेको छ ।
आज, न्यूयोर्कस्थित नेपाल महावाणिज्य दूतावासले न्यूयोर्कस्थित नेपाल महावाणिज्य दूतावासमा आयोजना गरेको हस्तान्तरण समारोहमा न्यूयोर्क काउन्टी जिल्ला न्यायाधिवक्ताको कार्यालयबाट दुई नेपाली प्राचीन मूर्तिहरू – पद्मा पानी र नृत्यदेवी – प्राप्त गर्यो। न्यूयोर्कस्थित नेपाल महावाणिज्य दूतावासमा आयोजित एक विशेष हस्तान्तरण समारोहमा नेपाललाई फिर्ता गरेको हो ।
नेपाली महावाणिज्य दूत दधिराम भण्डारी र म्यानहट्टन जिल्ला न्यायाधिवक्ता कार्यालयको प्राचीन वस्तुहरूको तस्करी एकाइका प्रमुख कर्णेल म्याथ्यू बोग्डानोसले यस अवसरमा सहमति पत्रमा हस्ताक्षर पछि औपचारिक रूपमा नेपाली प्राचीन मूर्तिहरूको स्वामित्व नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण भएको थियो ।
१३ औं शताब्दीको पद्मपाणीको कांस्य मूर्ति काठमाडौँको थाम-बहिल (विक्रमशिला महाविहार, भगवान बहल) बाट मूल रूपमा प्राप्त उत्कृष्ट कृति हो। मन्दिरमा रहेको यस मूर्तिको अन्तिम तस्बिर १९७१ मा खिचिएको थियो। यो कलाकृति १९७१-७७ को बीचमा अज्ञात मितिमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा तस्करी गरिएको विश्वास गरिन्छ।
त्यस्तै गरी, १६ औं शताब्दीको नृत्यकी देवी [नृत्यदेवी] को काठको मूर्ति पाटनको इ-बहा बहीको सबैभन्दा राम्रो काठको काम हो। यो मूर्ति १९६९-८३ को बीचमा अज्ञात मितिमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा तस्करी गरिएको विश्वास गरिन्छ। यो न्यूयोर्कको मेट्रोपोलिटन संग्रहालयबाट जफत गरिएको थियो। यी मूर्तिहरू न्यूयोर्क काउन्टी जिल्ला न्यायाधिवक्ताको कार्यालयको समर्पित प्रयासहरू मार्फत, अमेरिकी गृह सुरक्षा अनुसन्धान विभाग र अन्य साझेदार संस्थाहरूसँगको सहकार्यमा बरामद गरिएको थियो।
उक्त अवसरमा बोल्दै, नेपाली महावाणिज्य दूत दधिराम भण्डारीले संयुक्त राज्य अमेरिका सरकार र नेपालका जनतालाई नेपालको तर्फबाट कृतज्ञता व्यक्त गरे। साथै न्यूयोर्क काउन्टी जिल्ला न्यायाधिवक्ताको कार्यालय, होमल्याण्ड सेक्युरिटी इन्भेस्टिगेसन अनुसन्धानकर्ता, संग्रहालय, सम्पदा अभियानकर्ता र समुदायका सदस्यहरू जसको सामूहिक प्रयासले यी अमूल्य सांस्कृतिक सम्पदाको पुन:प्राप्ति र स्वदेश फिर्ता सम्भव बनाएको छ।
सांस्कृतिक सम्पत्तिको अवैध ओसारपसारसँग जुध्न नेपाल र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच बढ्दो सहयोगले अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीको उदाहरणीय मोडेलको रूपमा काम गर्ने र साझा सम्पदाको संरक्षण गर्ने साझा प्रतिबद्धतालाई प्रतिबिम्बित गर्ने कुरामा उहाँले जोड दिए ।
नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा लामो समयदेखिको सहयोगको लागि उनले संयुक्त राज्य अमेरिकामा रहेका नेपाली प्रवासी र सामुदायिक संस्थाहरू विशेष गरी नेवा गुठी, न्यूयोर्कलाई हार्दिक आभार व्यक्त गरे ।
हस्तान्तरण समारोह पछि, दुई पुरातात्विक वस्तुहरूलाई सावधानीपूर्वक प्याक गरी जुन २५, २०२६ मा नेपाल पठाइनेछ, जसको यातायात र बन्दोबस्तीको व्यवस्था महावाणिज्य दूतावास र नेवा गुठी, न्यूयोर्कसँग नजिकको समन्वयमा गरिनेछ, जसका प्रतिनिधिहरूले नेपालमा ढुवानीसँगै जानेछन्।
काठमाडौं आइपुगेपछि, पुरातात्विक वस्तुहरूलाई औपचारिक रूपमा नेपाल सरकारका पुरातत्व विभाग तिनीहरूको मूल स्थानमा पुनर्स्थापनाको लागि हस्तान्तरण गरिनेछ।
स्वदेश फिर्ता समारोहमा न्यूयोर्क काउन्टीका वरिष्ठ सरकारी वकिलको कार्यालय, होमल्याण्ड सेक्युरिटी इन्भेस्टिगेशनका अधिकारीहरू, नेवा गुठी, न्यूयोर्कका प्रतिनिधिहरू, महानगरीय संग्रहालयका प्रतिनिधिहरू, प्राध्यापकहरू, नेपाली समुदायका सदस्यहरू, सम्पदा अधिवक्ताहरू र सञ्चारकर्मीहरूको उपस्थिति थियो।
