तेहरान । इरानमा जारी सरकार विरोधी प्रदर्शनमा सुरक्षा फौजले गरेको दमनका क्रममा करिब छ हजार मानिसको मृत्यु भएको छ।

अमेरिकामा आधारित मानव अधिकार समूहले सोमबार सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदन अनुसार, सुरक्षा बलको कारबाहीमा परी अहिलेसम्म ५ हजार ८४८ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ।

विरोध प्रदर्शन र अभूतपूर्व दमन

गत डिसेम्बरको अन्त्यमा आर्थिक संकट र मूल्यवृद्धिको विरोधमा सुरु भएको प्रदर्शन जनवरी ८ देखि इस्लामिक गणतन्त्रको सत्ता विरुद्धको जनआन्दोलनमा परिणत भएको थियो। अधिकारवादी समूहहरूले सरकारले १८ दिनसम्म इन्टरनेट पूर्ण रूपमा बन्द गरेर (ब्ल्याकआउट) प्रदर्शनकारीमाथि सिधै गोली प्रहार गरी ‘अभूतपूर्व दमन’ गरेको आरोप लगाएका छन्।

मानव अधिकार कार्यकर्ता समूहका अनुसार मृत्यु हुनेमा २०९ जना सुरक्षाकर्मी समेत रहेका छन्। यसबाहेक १७ हजारभन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भएको आशङ्का गरिएको छ, जसको अनुसन्धान भइरहेको छ। हालसम्म ४१ हजार २८३ जना प्रदर्शनकारीलाई पक्राउ गरिएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

अमेरिका–इरान तनाव र सैन्य चुनौती

इरानमा बढ्दो दमनलाई लिएर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सैन्य हस्तक्षेपको विकल्प खुला रहेको बताउनुभएको छ। अमेरिकाले यस क्षेत्रमा विमान वाहक पानीजहाज ‘युएसएस अब्राहम लिङ्कन’ सहितको ‘विशाल फ्लीट’ पठाएको छ।

यसको जवाफमा इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघाईले कुनै पनि वैदेशिक आक्रमणको ‘व्यापक र खेदजनक’ जवाफ दिने चेतावनी दिनुभएको छ। तेहरानको केन्द्रीय एङ्गेलाब स्क्वायरमा अमेरिकी विमान वाहक नष्ट भएको देखाइने गरी ‘अमेरिका विरोधी’ बिलबोर्डहरू राखिएका छन्।

तथ्याङ्कमा मतभिन्नता र क्षेत्रीय असर

इरान सरकारले भने आफ्नो आधिकारिक तथ्याङ्कमा ३ हजार ११७ जनाको मात्र मृत्यु भएको दाबी गरेको छ। सरकारले तीमध्ये अधिकांशलाई प्रदर्शनकारी वा ‘दङ्गाकारी’ द्वारा मारिएका निर्दोष नागरिक भनेर परिभाषित गरेको छ। तर, नेटब्लक्स जस्ता इन्टरनेट मोनिटरहरूले ब्ल्याकआउटका कारण दमनको वास्तविक तस्बिर अझै बाहिर आउन नसकेको जनाएका छन्।

यसैबीच, सर्वोच्च नेता अयातुल्ला अली खामेनीले ‘राजद्रोहीहरूको कमर तोड्ने’ चेतावनी दिएपछि अवस्था थप तनावपूर्ण बनेको छ। लेबनानमा इरान समर्थित सशस्त्र समूह हेजबुल्लाहले पनि इरानको समर्थनमा र अमेरिकाको विरोधमा प्रदर्शनहरू सुरु गरेको छ।